تایباد

آب و هوا :

شهرستان تايباد از دو بخش كوهستاني در شمال و دستهادر جنوب تشكيل شده است . ارتفاعات شمال تايباد بنام كوههايبا خزر منطقه است . زمستانهاي سرد با هواي كوهستاني ومنطقه جنوب كه تايباد در آن واقع است داراي هواي كوهستاني و منطقه جنوب كه تايباد  در ان واقع است.داراي هواي نسبتا گرم مي باشد.ناهمواريها"كوهها"رودخانه ها و دشت هاي مهم

ارتفاعات شمال تايباد به نام كوه هاي با حزر شهرت دارند كه ادامه كوه هاي بزد در تربت جام است كو ههاي مهم شهرستان عبارتند از كوه ارزنه ،كرديان ،استاي،چهار تاق،نورانه تنگل مرزار ،آبقه،شيزن،كوه آباد ،كوه تاجدار، نقار خانه و تپه ي سنجدي وبنوش كه از كوههاو ارتفاعات مهم منطقه محسوب مي شوند

رودخانه هاي منطقه عبارتند از :

رود روس يا شهر نو كه از ارتفاعات شمال غرب سرچشمه گرفته و پس از عبور كنار شهر با خزز به هر يرود مي ريزد اين رودخانه فصلي است

روخانه استاي:

با احداث سداستاي اين رودخانه به كلي خشكيده است

كال مرغاب :

زماني كه بارندگي فراوان باشد اين رودخانه فعال مي شود

كال دربند :اين رودخانه يا كال كه از ارتفاعات آبقه وپشته سر چشمه گرفته است.در زمان بارندگي سيل در آن جاري و با خاتمه بارندگي آب آن نيز قطع مي شود .آب اين رودخانه در دشت دو عارون پخش مي گردد

دشت ها:

دشت هاي تايباد عبارتند از :

دشت كرات ،دشت كاريز،دشت گرمه ،محمد آباد قدس محسن آباد ،كاريز چه ،پلبند ،سردابو دشت بي حاصل دوغارون

مراكز شهرستانهاي مجاور

از شمال شهرستان تربت جام                  با                   60كيلومتر فاصله از جنوب شهرستان خواف                   با                                        90كيلومترفاصله

از غرب شهرستان تربت حيدريه                      با               120كيلومتر فاصله

از شرق افغانستان                        با                               20 كيلومتر فاصله

جمعيت :

رشد و تحولات جمعيتي شهر:

الف :  رشد وتحولات جمعيت شهر

در آغاز دهه 1340 در تايباد كه قبل از آن طيبات نام داشت شهرداري تاسيس گرديده و از آن تاريخ در شمار مناطق شهري استان خراسان منظور شده است . در سر شماري سال 1345 ، در اين شهر 1368 خانوار شامل 5938 نفر جمعيت ساكن بودند و تا سال 1385 شمار ساكنين اين شهر بالغ بر هشت برابر شده وميانگين رشد سالانه جمعيت در اين شهر برابر 2/5 درصد بوده است . ولي ميزانهاي رشد سالانه جمعيت طي دوره هاي مختلف با فراز و نشيب فراوان روبرو بوده است .

در سر شماري 1355 كه در سال هاي قبل از انقلاب اسلامي انجام شد ، در شهر تايباد 11996 نفر جمعيت گزارش شده كه نشان ميدهد ، رشد سالانه جمعيت معادل 0/7 درصد بوده است . از آغاز دهه 1350 با ظهور حكومت كمونيستي در افغانستان و شروع مبارزات مسلمانان آن كشور با كمونيستيها ، فرار ومهاجرت افغانها به سوي مرزهاي ايران از طريق مرز دوغارون در تايباد آغاز گرديد و روندهاي رشد  سالانه جمعيت در اين منطقه وشهر تايباد با افزايش شتاباني روبرو گرديد .

بعد از انقلاب اسلامي ، در زمان جنگ تحميلي ، سر شماري عمومي 1365 صورت گرفت كه مطابق اسناد آن جمعيت شهر تايباد به 30979 نفر افزايش يافته ورشد سالانه جمعيت نيز افزوده شده و سالانه به 5/9 درصد بالغ گرديده است . اين امر نتيجه گرايش فروان اسكان مهاجران افغاني وروستاييان آبادي هاي اطراف در اين شهر بعد از سالهاي نخست انقلاب اسلامي است .در سرشماري عمومي سال 1375 شمار جمعيت تايباد 39302 نفر  ورشد سالانه آن تعديل شده و به 4/2 درصد رسيده است كه نشانه توقف پديده هاي سالهاي قبل در اين شهر مي باشد . در آخرين سرشماري عمومي كشور كه در آبان 1385 انجام گرفت در شهر تايباد تعداد 10245 خانوار شامل 47535 نفر جمعيت گزارش شده است كه نشانه رشد سالانه جمعيت تا ميزان 9/1 درصد در دوره هاي اخير ميباشد .جدول زير تغييرات وتحولات جمعيت اين شهر را در طول چهل سال گذشته از 1345 تا 1385 بر مبناي اسناد آماري موجود در مركز آمار ايران كه از نتايج سرشماري ها عمومي گزارش شده است نشان

مي دهد :

جدول 1- :    تحولات جمعيت شهر تايباد

هرم سني جمعيت تايباد سال 1385

ب- ساختار سني وجنسي جمعيت

در سالهاي اخير در سراسر كشور ساختار سني وجنسي ، دچار تحول وتغييرات فروان شده است . زيرا به علت كاهش مواليد كه نتيجه كمتر شدن ازدواج وكاهش تعداد فرزندان در خانوار زوجين جوان است . هرم سني جمعيت كه نمايش ساختار سني وجنسي جمعيت است ، دگرگون شده است آثار اين پديده در سهم در صدي جمعيت آشكار است گروه سني كمتر از پنج ساله قبل از سرشماري است ، در شهر تايباد كه در سال 1375 معادل 5/9 درصد از جمعيت را شامل مي شد در سال 1385 معادل 6/7 درصد از كل جمعيت شهر را تشكيل مي دهد .

اين پديده به علت دير ازدواج كردن جوانان ، ويا به عبارت ديگر بالا رفتن سن ازدواج ، ايجاد فاصله در بين تولد فرزندان وكاهش متوسط فرزندان هر خانوار است . در حقيقت اكثريت خانوارها ، به ويژه زوجين جوان كه سواد و آگاهي بيشتري نسبت به نسل  هاي قبلي دارند با اجراي برنامه هاي تنظيم خانواده ، تعداد فرزندان خود را كاهش داده اند . تورم وگراني هزينه هاي زندگي نيز به عنوان يك عامل اقتصادي در كنار عوامل جمعيت شناسي در اين پديده اثر گذار بوده است .

براي نمايش بهتر تغييرات ياد شده ، نمودار هرم سني شهر تايباد در سرشماري عمومي سال هاي 1385-1375 در صفحه بعدي ارايه مي شود . مقايسه اين تصوير ها ، فرو رفتگي پايه هاي هرم سني را در هر مورد سرشماري نشان مي دهد . جدول زير كه از گزارش سرشماري عمومي سال 1385 نقل مي شود ، تغييرات ياد شده را نمايان مي سازد .